zondag 20 mei 2018

Lezing over Tinco Lycklama en de Foundation op 21 juni

Op donderdagavond 21 juni begint om 20:00 uur de lezing ‘Tinco Lycklama en de Foundation, een digitaal avontuur tot leven gewekt’.
Spreker is Hans Zijlstra, bestuurslid en mede-oprichter van de Tinco Lycklama Foundation.

In Cannes, Zuid-Frankrijk, is een straat naar Tinco genoemd, de “Rue Lycklama”. Die straatnaam was het begin van veel speurwerk uitmondend in de oprichting van de Tinco Lycklama Foundation. U wordt meegenomen op een (digitale) beeldreis met Tinco, langs bijzondere mensen en plaatsen en de ontdekkingen, die de Foundation daarbij deed.

Dit is de eerste lezing van de lezingenserie op de donderdagavond bij de Tinco Lycklama Tentoonstelling “een Friese jonker in de Oriënt”, die van 8 juni tot 9 september in Beetsterzwaag (Friesland) te zien is. Hier wordt het bijzondere verhaal verteld van een bijna vergeten adellijke Fries, die opgroeide in Beetsterzwaag en als jonge man ruim drie jaar door de Oriënt reisde.

De lezingen worden elke week gehouden. Onderwerpen zijn o.a: de Friese adel; het Oriëntalisme; Tinco in Syrië; Archeologie van het Nabije Oosten ten tijde van Tinco. Verrijk uw kennis door één of meer lezingen bij te wonen. Kijk voor het complete programma van de lezingen op www.historischbeetsterzwaag.nl/lezingen . De locatie is het statige Lycklamahuis, het geboortehuis van Tinco. Buiten de lezingen om is dit pand niet toegankelijk voor publiek.
De lezingen worden georganiseerd door Historisch Beetsterzwaag samen met Cultbee in het kader van Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad 2018.

Locatie: Lycklamahuis, Hoofdstraat 80, 9244 CP Beetsterzwaag
Periode: van 21 juni t/m 30 augustus 2018 elke donderdagavond.
Tijdstip: donderdagavond om 20:00 uur; ontvangst vanaf 19:30 uur.
Entree: 5 euro
Kaartverkoop: online via www.historischbeetsterzwaag.nl en aan de kassa van de tentoonstelling. Het volledige lezingenprogramma is te vinden op: www.historischbeetsterzwaag.nl/lezingen

vrijdag 18 mei 2018

Kletterdei: Boek en app brengen historie Markt Dokkum tot leven

Museum Dokkum presenteert vrijdagmiddag 18 mei – op Kletterdei – een boek  en een bijzondere app: De Abdijtoren. De publicatie ‘Graven in de Bonifatiusterp van Dokkum’ en de app zijn onlosmakelijk verbonden met de Markt en worden dan ook op deze plek gepresenteerd.

In het boek zet auteur Ihno Dragt alle archeologische gegevens van de Markt voor het eerst op een rijtje. Een tijdrovende taak waarmee de directeur van Museum Dokkum al in 2014 is begonnen, meest in zijn schaarse vrije tijd. Bijzonder is vooral de reconstructie van de mozaïekvloer in de Sint Martinuskerk. Door het 11-Fountains Project had hij duidelijk een deadline voor ogen. In tegenstelling tot het realiseren van de IJsfontein, lukte het hem wel om het boek op tijd af te krijgen. Dat gold ook voor de app die gemaakt is door een samenwerking van Museum Dokkum en de Hogere School voor de Kunsten in Utrecht (HKU).

Reconstructie Abdijtoren

Met de app wordt de Abdijtoren van Dokkum letterlijk weer in beeld gebracht. De Abdijtoren was een icoon die tot ongeveer twee eeuwen geleden op de Markt heeft gestaan. Met behulp van Augmented Reality en GPS is er een digitale reconstructie van de toren bovenop de overblijfselen van de oude toren geplaatst. ,,Dankzij deze 21e eeuwse technologie kunnen we mensen een kijkje geven in het verleden’’, vertelt Friso Booij, Masterstudent aan de HKU en ontwikkelaar van de app. ,,Het enige wat ze hoeven te doen is de gratis app ‘De Abdijtoren’ te downloaden. Omdat het om een nieuwe technologie gaat zijn alleen de meest recente smartphones geschikt voor de beleving. Mensen die niet in het bezit zijn van zo’n modern apparaat, kunnen met de IPads van Museum Dokkum alsnog de toren bekijken. Leuke bijkomstigheid is  dat je jezelf nu ook op de foto kunt zetten met de Abdijtoren op de Markt.’’

Benieuwd naar zowel de reconstructie van de Abdijtoren als naar de mozaïekvloer in de Sint Martinuskerk? Kom dan vrijdagmiddag tussen 15.30 en 17.30 uur naar de Markt in Dokkum om het resultaat met eigen ogen te bewonderen.

zondag 13 mei 2018

Indexen op Mairieboeken Noordoost-Friesland online

Het heeft nogal wat moeite gekost om de al jaren geleden door onze leden gemaakte indexen op de Mairieboeken van Noordoost-Friesland online te krijgen.

De bronbestanden, dus boeken, liggen op het Streekarchief in Dokkum, waar avonden lang mannen als Doede Douma, Arjen Dijkstra, Piet de Haan, Jan de Jager, Reinder Tolsma, Jaap Heeringa en wijlen De Jong korte uittreksels maakten van de uitgevaardigde decreten van de Franse overheersers. We hebben het dus over de Franse tijd, zo rond 1811-1816.

Sneupers zullen er vele namen in aantreffen van voorouders en andere interessante zaken. Zowel Westdongeradeel als Oostdongeradeel is geïndexeerd voor de mairiën Nes, Holwerd, Ternaard, Ee, Anjum en Metslawier.

Uiteindelijk heeft onze webmaster Jaap-Sip Faber het voor elkaar gekregen om de spreadsheets om te zetten naar een formaat dat online goed te lezen is. Vergeet niet dat het enkele jaren laten verouderen van digitale bestanden zo maar kan betekenen dat ze onleesbaar worden! Dat zou al de noeste arbeid overbodig gemaakt hebben. Gelukkig is dat nu voorkomen en kunt u met alle gemak de bestanden via onze website doorbladeren.
Voor meer details in de bronnen moet u nog wel naar het streekarchief in Dokkum! 

vrijdag 4 mei 2018

Morgen gaan we naar het onbekende land: Kinderbrieven uit Westerbork

Auteur: Ihno Dragt. Uitgeverij Walraven de Granje, Teunissenweg 4 9104 ER Damwoude, mei 2018.

ISBN 978-90-821609-2-5 Rijk geïll., 66 pp. Prijs € 15.

Dat de Amsterdamse Cora Walraven (1920-2018) in 1940 getrouwd was met een Joodse weduwnaar met drie jonge kinderen was slechts bij enkelen in de familie bekend. Haar man, Jules Meijer, werd in najaar 1943 in Vught doodgeschoten. Haar kinderen werden, ondanks de status van een Arische stiefmoeder, naar Westerbork gebracht. Vanuit het kamp schreven ze brieven naar Cora, de laatste op 17 mei 1943. Het oudste meisje schrijft dan: “Lieve Mams. Hoe gaat het met u? Dit is de laatste brief die u van ons krijgt, want morgen gaan we naar het onbekende land.“ Ze wisten wel dat ze een reis van drie dagen tegemoet gingen, maar niet dat ze na aankomst in Sobibor direct vergast zouden worden. Heel toevallig troffen ze op die laatste dag in Westerbork hun voormalige hulp in de huishouding, Erna Dosmar-Cahn. Deze al voor de oorlog Duitsland ontvluchte Jodin schreef nog enige woorden voor Cora op de afscheidsbrief van de kinderen. Zij was minder naïef en had wel door dat hun weinig goeds te wachten stond: “Ich bin sehr unglücklich, aber was soll man machen.”

Cora kreeg (of wilde?) in haar tweede huwelijk geen kinderen en had de brieven van haar geliefde stiefkinderen altijd bewaard. Het was eigenlijk haar wens dat ze mee de kist in zouden gaan. Dankzij haar neven en nichten werden ze toch met Cora’s toestemming op 3 mei 2018, precies 75 jaar nadat ze geschreven waren, aangeboden aan het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.

Natuurlijk waren de namen van het gezin Meijer en Erna Cahn wel bekend in de archieven van Westerbork en het NIOD. Ook over hun achtergrond is wel iets te vinden. Zo was Jules Meijer een volle neef van de na de oorlog nationaal bekend geworden broers Jaap en Max van Praag. Maar door dit boekje worden de namen gekoppeld aan foto’s en verhalen, met als bedoeling te zorgen dat deze slachtoffers van de Duitse naziterreur niet in de vergetelheid blijven.

Verkrijgbaar bij de boekhandel en Museum Dokkum of per mail. U kunt het boek ook hier al digitaal doorbladeren.

Het Dagblad van het Noorden besteedde al uitgebreid aandacht aan de schenking van de brieven en het boek.

woensdag 25 april 2018

Tentoonstelling Tinco Lycklama in Beetsterzwaag, juni-september 2018

Tinco Lycklama: Een Friese jonker in de Oriënt. Zo heet de nieuwe tentoonstelling over het kleurrijke leven van jonkheer Tinco Lycklama a Nijeholt uit Beetsterzwaag, die van 8 juni tot 9 september 2018 gehouden zal worden in het mooie grietenijhuis aan de Hoofdstraat 17 te Beetsterzwaag (open: woensdags tot en met zondags van 11-17 uur).

Wat twee jaar geleden begon als een simpel idee om deze bijzondere man uit de vergetelheid te halen, leidde al snel tot de oprichting van een stichting: de Tinco Lycklama Foundation, onder voorzitterschap van George Homs uit Cannes, met Hans Zijlstra uit Amsterdam als secretaris en Wibo Boswijk uit het Limburgse Brunssum als penningmeester. Ook werd een mooie Raad van Advies bereid gevonden mee te denken. Ons voornaamste doel was het digitaliseren van zijn nalatenschap en het delen van kennis over deze kleurrijke man.

We zochten contact met de mensen die in Beetsterzwaag al onderzoek naar hem gedaan hadden en kwamen uit bij, de nu 95-jarige, Ernst Huisman en zijn dochter Jikke.
Huisman, inmiddels ere-voorzitter van de stichting, was een van de weinigen die oog had voor de nalatenschap van deze laatste mannelijke telg van de adellijke tak van de Lycklama a Nijeholts. Hij redde diverse bijzondere persoonlijke bezittingen van Tinco die anders bij het grofvuil gezet zouden zijn. Vele oude foto's, de in prachtig leer gebonden vier delen van zijn persoonlijke memoires (2200 pagina's in het Frans!) en ruim 150 brieven uit de periode dat hij reisde in de Oriënt (nu in de collectie van Tresoar). De familie Huisman was meteen enthousiast om diverse zaken te digitaliseren.
In Wolvega, waar op het RK-kerkhof de kapel met Tinco's graf zich bevindt, vonden we zuster Matthea Levering, die vertelde over haar bezoeken aan Cannes en de overblijfselen van Tinco en zijn vrouw Juliana Agatha Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (financierster van het Bonifatiushospitaal en de tegelvloeren van de Leeuwarder Bonifatiuskerk en basiliek van Oudenbosch).
Ondertussen bouwde George Homs in Cannes gestaag aan een mooie internationale website over het leven van Tinco evenals een Wikipedia-pagina en een aparte thematische website over zijn bezoek aan de archeologische vindplaats in het oude Perzië, Persopolis, waar hij in 1865 een bezoek aan bracht.
Ook de regionale pers, waaronder de Leeuwarder Courant en het Friesch Dagblad, reageerden enthousiast met uitgebreide artikelen over ons initiatief. In het Ursulinenconvent, internationaal museum voor familiegeschiedenis in het Zuidlimburgse Eysden werd een minisymposium aan hem gewijd.

En uiteindelijk werd men in de Franse badplaats Cannes zelf eveneens wakker geschud. De schenking van de collectie van Tinco Lycklama a Nijeholt had eind 19e eeuw de basis gelegd voor het stadsmuseum van Cannes, Musée de la Castre (bovenop de heuvel die uitkijkt over de mondaine haven). Er was echter nog nooit een specifieke tentoonstelling geweest over het leven van deze grondlegger van het museum.
Homs kwam in contact met de museumdirecteur Christophe Roustan Delatour en samen ontwikkelden ze een plan om een echte tentoonstelling te organiseren met stukken uit de vaste collectie en uit het depot. Naast de prachtige portretschilderijen van Tinco zelf en van zijn gemaskerde bals behoren daartoe ook een collectie Perzische Qajar kunst, schilderijen, textiel en porselein. Topstukken zijn sarcofagen en een gouden masker uit Sidon.
Tinco had op zijn reis van drie jaren die hem via Sint Petersburg en Georgië in Irak, Iran, Libanon en Israel bracht, vele archeologische opgravingen gedaan, naast zijn aankopen op de plaatselijke markten. In Jeruzalem liet de protestants gedoopte Tinco zich zelfs omdopen tot katholiek (en kreeg hij twee extra voornamen: Franciscus Maria). Vele artefacten vonden een plaats op de tentoonstelling, naast het adelsdiploma van Tinco's grootvader en zijn Perzische onderscheidingen die de Tinco Lycklama Foundation op een veiling in München kon aankopen.
Op 8 juli 2017 werd dan ook de tentoonstelling feestelijk geopend, met zo'n 300 belangstellenden uit de Nederlandse gemeenschap aan de Cote d'Azur, waaronder de consul Peter van Santen en burgemeester David Lisnard, die de opening verrichtte van “Le Fabuleux Voyage du Chevalier Lycklama en Orient (1865-1868)“. Tot 29 oktober 2017 kwam een recordaantal bezoekers, ruim 40% meer dan in dezelfde periode van het voorgaande jaar!
Ook een delegatie uit de gemeente Opsterland gaf acte de presence. Burgemeester Ellen van Selm tekende een samenwerkingsovereenkomst met de burgemeester van Cannes en er was een ruime delegatie van de stichting Historisch Beetsterzwaag meegekomen.
Wibo Boswijk had het lumineuze idee om de Friese vlag te laten wapperen op de toren van het kasteel, en zowaar lukte het ons om tijdens het zonnige weekend de Friese pompebledden van de Dokkumer Vlaggencentrale boven de stad te laten wapperen, een unicum!

Het succes van de tentoonstelling in Cannes leidde al snel tot het idee om de collectie in het kader van Leeuwarden/Fryslan 2018, Culturele Hoofdstad van Europa, naar Beetsterzwaag te halen. Klein probleem was alleen dat Beetsterzwaag geen museum heeft. In samenwerking met de plaatselijke stichting Historisch Beetsterzwaag, die het leeuwendeel van de activiteiten op poten heeft gezet, werden plannen gemaakt voor fondsenwerving en het zoeken van een geschikt pand. Het bestuur, onder voorzitterschap van Nardus Huiskes, de zeer actieve penningmeester Heleen Verhage en kundige secretris Sijanda Jelsma, wist de lokale 'mienskip' massaal te motiveren. Hulp kwam hierbij o.a. van Cultbee, Aafje Bohlander-Sinnema en de familie Huisman.
Een prachtige locatie werd gevonden in de galerie van beeldhouwster Eja Siepman van den Berg, het voormalige grietenijhuis aan de Hoofdstraat 17. Schuin tegenover het Eysingahuis, het voormalige woonhuis en oriëntaals museum van Tinco zelf! Later woonde daar nog de schrijver Slauerhoff enige tijd.
Tijdens de tentoonstelling zal een link gelegd worden met de tegenwoordige tijd in Syrië. Deel van de expositie zijn gouaches van archeoloog/kunstenaar/Syrië kenner Theo de Feyter. Ook wordt voor het eerst het bijzondere dagboek van Tinco's timmerman Johannes Mook getoond, die in 1872 met de trein naar Cannes ging om vitrines en apenhokken te bouwen!

Eerder dit jaar werd het culturele jaar in Beetsterzwaag al ingeluid met de opening van de Culturele Hoofdstraat.
En dat er in 2018 veel te doen is moge wel blijken uit het omvangrijke programma van nevenactiviteiten rond de Tinco-tentoonstelling:
Een theatrale busreis door het landschap van Koningsdiep en Boarn doet oa Beetsterzwaag aan voor een ontvangst door een Tinco in kostuum.
Er zijn rondleidingen, wandelingen en een tsjerkepaad. U kunt zelfs vanuit Leeuwarden, Drachten of Heerenveen met de bus op Tinco-excursie!
En wat te denken van een concert-arrangement op dinsdag 31 juli als onderdeel van het Peter de Grote festival?

De familie Lycklama a Nijeholt, zeker de telgen uit de VS en Canada, organiseren zelfs een speciale dag in Beetsterzwaag voor al hun naamgenoten.
Mooi worden ook de opvoeringen van twee muziekstukken die Tinco schreef (die we terugvonden in de Nationale Bibliotheek van Frankrijk te Parijs). Gerenommeerd pianiste Valentina Toth en Lucas van der Vegt zullen dit quatre-mains spelen op 14 juli in de Dorpskerk.

Een hele reeks lezingen belicht gedurende de tentoonstelling de achtergrond en context van Tinco en zijn tijd.
Zelf mag ik op donderdagavond 21 juni daarvoor de aftrap geven, met latere sprekers als Yme Kuiper, Lucas Petit en Bearn Bilker. Prima te combineren dus met een bezoek aan de tentoonstelling en een lekker etentje in een van de vele goede restaurants in de Hoofdstraat. Mooi idee ook om als groep vanuit onze vereniging of een stel vrienden te doen!

Kijkt u ook op de site van LF2018 naar de info over Tinco Lycklama, Een Friese jonker in de Oriënt! De meest uitgebreide info over alle activiteiten vindt u bij Stichting Historisch Beetsterzwaag. Komt allen deze zomer!
Hoofdstraat 17, locatie Tinco-tentoonstelling Beetsterzwaag

maandag 23 april 2018

Vlasmuseum Ee klaar voor de toekomst

Vlasmuseum It Braakhok in Ee is compleet vernieuwd. Op Koningsdag – vrijdagochtend 27 april
Heer Broersma (voor), met Sikke Tuma (rechts) en Evert Douma (achter)
om 10 uur – wordt het museum officieel heropend, precies 40 jaar na de opening. Vanaf dan kunnen bezoekers elke dag zo het museum binnenlopen om de oude machines en gereedschappen te bekijken. Iedereen is welkom!
Onze leden kennen het kleine museum in Ee van de humoristische presentaties van de heer Broersma.

Bij binnenkomst gaan de lampen automatisch aan. Vervolgens kunnen bezoekers aan de hand van bordjes, filmpjes en knopjes onder andere ontdekken hoe mensen vroeger van vlasplanten kleding maakten en hoe zwaar het werk was dat in dit braakhok werd verricht. De manier waarop het vlasmuseum toegankelijker is gemaakt voor publiek kan volgens deskundigen een voorbeeld zijn voor andere kleine musea in de regio.

Het Braakhok in Ee is het enige museum in Nederland waar de bewerking van vlas tot linnen nog is te zien. De laatste jaren stonden toeristen steeds vaker voor de dichte deur. Voor demonstraties konden zij bellen met het telefoonnummer dat op het bord stond, maar in de praktijk bleek die drempel voor veel mensen te hoog te zijn. Om te voorkomen dat dit museum verloren zou gaan nam de Dorps Ontwikkelings Maatschappij (DOM) in Ee het initiatief om het braakhok klaar te maken voor de toekomst. De repelbank, rolbreker en zwingelmolen zijn nu door de glazen vitrines te zien. Op aanvraag kunnen er nog steeds demonstraties worden gegeven door de heren van het vlasmuseum.

Op Koningsdag wordt het vlasmuseum feestelijk heropend door jong en oud. De proppenschieters, die ook een belangrijke rol speelden tijdens het openingsweekend van Leeuwarden-Fryslân 2018 in Ee, zullen met propjes van vlas het museum open 'schieten'. Het papier dat daarvoor gebruikt wordt, is versierd door de leerlingen van basisschool De Gearing uit het dorp. Na de opening gaat het feest in dorpshuis De Jister verder.

De verbouwing van het vlasmuseum werd mede mogelijk gemaakt dankzij subsidies van de DOM, het Iepen Mienskipsfûns, de Rabobank, NAM en het Prins Bernhard Cultuurfonds. Bedrijven uit de regio werkten mee aan de herinrichting van het museum, zoals LauwersDesign uit Dokkum (inrichting), de Bonte Hont uit Westergeest (glazen deuren en vitrines) en Klasina van der Werf uit Ee (Tekst & PR).
Opening Vlasmuseum Braakhok in 1978 te Ee

vrijdag 13 april 2018

Database Sonttolregisters groeit nog steeds!

Het project Sonttolregisters Online heeft altijd mijn warme belangstelling gehad. Het was alweer even geleden dat ik de website bezocht had, maar tot mijn vreugde merkte ik dat er weer progressie gemaakt is!

In het jaarverslag over 2017 las ik niet alleen dat er doorgegaan wordt met transcriberen van de documenten van voor 1600, maar ook dat de financiering tot 2020 gewaarborgd is.
En dan te bedenken dat de oudst bewaard gebleven Sonttolregisters van 1497 zijn!

Het mooie van de database en zoekfunctionaliteit is dat, ondanks de vele spellingsvarianten van plaatsnamen, er op gestandaardiseerde plaatsnamen gezocht kan worden, voor zowel Thuishaven, Haven van vertrek als Haven van aankomst.
Mijn eerste interesse gaat dan natuurlijk uit naar schippers met Thuishaven Dokkum.
En warempel: De oudst gevonden registratie van een Dokkumer schipper is nu 1591, ene Thonnes Cornelisen.
De namen van de schippers zijn niet gestandaardiseerd, dus je hebt een beetje fantasie en ervaring nodig om te begrijpen dat Aluff Vnssis dezelfde is als Aleff Onsen, Alluff Ottkes, Allard Oessis etc.

Ook interessant om te lezen zijn de verslagen van de workshops en daaraan verbonden artikelen.

Wellicht vindt u ook weer nieuwe vermeldingen. Laat het ons weten of schrijf er een artikel over!

dinsdag 10 april 2018

Programma Famillement te Leeuwarden op 3 juni 2018 bekend

Het Famillement strijkt zondag 3 juni 2018 neer in Leeuwarden. Het belooft hét grootste evenement op
het gebied van familiegeschiedenis in Nederland te worden. Op het programma staan lezingen, workshops, rondleidingen en een informatiemarkt.

Sprekers zijn onder anderen Harmen Snel, Els Kloek, Pieter Winsemius en Maarten Larmuseau.
Nieuw dit jaar zijn de kinderactiviteiten. De organisatie is in handen van CBG|Centrum voor familiegeschiedenis, Tresoar en Historisch Centrum Leeuwarden (HCL).

Het CBG organiseert het Famillement tweejaarlijks met een regionale partner-organisatie. Dit jaar vindt de vierde editie plaats in Leeuwarden, de culturele hoofdstad van Europa in 2018. Het gratis evenement heeft zowel leken als gevorderden op het terrein van (familie)geschiedenis veel te bieden.

Focus Friese geschiedenis en DNA-onderzoek
Op het programma staan lezingen, workshops, rondleidingen en een (internationale) informatiemarkt bij Stadsschouwburg De Harmonie.
Onze Historische Vereniging Noordoost-Friesland zal hierbij (evenals in 2016 in Utrecht) met een stand aanwezig zijn, net als deze andere organisaties. Ook kunt u dan o.a. ons ledenblad De Sneuper inzien, lid worden en de boeken kopen over oral history in onze regio: Op de Praatstoel 1 en 2.

Daarnaast zijn er diverse activiteiten bij Tresoar en HCL. Dit jaar is er speciale aandacht voor Friese geschiedenis in lezingen over AlleFriezen.nl, de Sonttol-registers en de Sailing Letters.

Een ander thema is DNA. In dat kader kan ter plekke een DNA test worden afgenomen. Genetisch-wetenschapper Maarten Larmuseau en DNA-genealoog Gerrit Woertman delen hun kennis over Y-DNA, mt-DNA, autosomaal DNA en X-DNA en de samenhang met genealogie.  
Cisca Wijmenga van het UMC Groningen vertelt over het onderzoeksproject Lifelines waarbij onderzocht wordt waarom de één ziek wordt en de ander niet.

Hoogtepunten programma
Een interview met één van de hoofdpersonen uit Verborgen verleden mag niet ontbreken. Dit jaar vertelt presentatrice Dieuwertje Blok over de verrassingen die de zoektocht naar haar familiegeschiedenis haar bracht.  
Archivaris Harmen Snel praat over het notarieel archief, professor Oscar Gelderblom over Het Kasboekje van Nederland en Oud-minister Pieter Winsemius over het harde maar meeslepende leven van een e-sneuper.
Ook heeft de organisatie historica Els Kloek weten te strikken. Haar boek 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis werd verkozen tot beste geschiedenisboek aller tijden. Kloek geeft een kijkje in de keuken van het immense project. O.a. de Dokkumer vroedvrouw Catharina Schrader wordt hierin genoemd.

Overige activiteiten
Na het succes van de eerste editie GenTalks krijgen amateurgenealogen dit jaar opnieuw het podium om hun kennis én ervaring op het gebied van familie-historisch onderzoek te delen.
Op de oproep hebben meer dan dertig enthousiaste stamboomonderzoekers gereageerd. Hieruit zijn zes sprekers geselecteerd, waaronder onze redacteur en webmaster Hans Zijlstra, met een verhaal over het familienetwerk van Jeronimus Cornelisz, de onderkoopman van VOC schip Batavia, die na een stranding op de Australische westkust in 1629 een massaslachting aanrichtte.

De Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie laat de Medienedag dit jaar samenvallen met het Famillement. In dat kader zijn er diverse activiteiten rondom het thema Joods Leeuwarden. Ook worden de Nederlandse Prijs voor de Genealogie en Dr. De Bruijnprijs uitgereikt. Verder is het mogelijk één-op-één vragen te stellen aan specialisten in expertmeetings of de stad te ontdekken tijdens een stadswandeling of praamvaart.
Tot slot kan het publiek de Oldehove beklimmen en bij HCL en Tresoar terecht voor diverse tentoonstellingen, filmvertoningen, rondleidingen en kinderactiviteiten.

Het Famillement is een samenwerkingsproject waarin het CBG, Tresoar en HCL samenwerken met de Freonen fan de Argiven yn Fryslân (FAF), de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV) Afdeling Friesland en het Genealogysk Wurkferbân fan de Fryske Akademy.

Meer informatie is te vinden op www.famillement.nl  

zondag 8 april 2018

Verslag ledendag Historische Vereniging Noordoost Friesland te Ferwerd

Door Arjen Dijkstra.

Gosse Bootsma opent de vergadering en heet iedereen welkom.
Ciska Hoekstra, onze secretaris is in verband met ziekte afwezig.  Er zijn verder afmeldingen van Pier Idsardi, Doede Douma, Riemke Post, Mient Holwerda en de Wiebe & Brecht Zijlstra.

Gosse heeft een aantal mededelingen: Het bestuur is op zoek naar een nieuwe voorzitter. In het najaar wil Gosse ophouden met zijn taak. Daarnaast zijn we ook op zoek naar nieuwe bestuursleden. Inmiddels is Yde van Kammen uit Kollum aspirant, Gosse hoopt hem in het najaar definitief te kunnen presenteren.
De Mairieboeken zijn na een periode van ca. 5 jaar beschikbaar gesteld voor publicatie op onze site. De ambtelijke molens draaien soms lang. Leerpunt voor de vereniging is, dat als we weer een project aangaan met andere partijen, dat dan vooraf goede afspraken worden gemaakt over planningen en verantwoordelijkheden.  Simon Koorn vindt het mooi, dat de indexen online staan, maar vraagt of er ook een inleiding bij komt. Spontaan houdt hij een korte voordracht over hoe e.e.a. in elkaar stak rond deze tijd. Men is het er over eens dat dit een goede aanvulling is. Koorn zal hiervoor wat op papier zetten. 
Onze leden Reinder Postma en zijn echtgenote Yvonne te Nijenhuis zijn op 31 maart geridderd. Zij hebben veel gedaan op het gebied van het in beeld brengen van de geschiedenis van Noordoost-Friesland.  Ons lid Anke Bijlsma uit Nes kreeg de Cultuurprijs NOF 2017.
Warner Banga zal 26 april om 12.00 uur op het Provinsjehûs in het kader van de reeks Wolkom! een lunchlezing houden. Het zal niet verwonderen, dat dit over bierbrouwerijen gaat. 
Op 3 juni staan we met een stand op het Famillement, een tweejaarlijks evenement voor mensen die geïnteresseerd zijn in genealogie. Hans Zijlstra staat op de lijst van sprekers.
Ciska Hoekstra heeft het jaarverslag geschreven en beschrijft puntsgewijs wat er allemaal gebeurd is rond de vereniging in 2017. Arjen Dijkstra leest het verslag voor. Met een paar wijzigingen wordt het vastgesteld. Het jaarverslag wordt in verband met ANBI-verplichtingen ook gepubliceerd op de website.
De financiën worden toegelicht door penningmeester Arjen Dijkstra. De vereniging staat er goed voor. Wel wordt voor het lopend jaar een iets minder hoog overschot verwacht. De hoogte van de contributie kan door dit beperkte overschot gelijk blijven. De kascommissie adviseert het bestuur decharge te geven op de jaarrekening. De leden stemmen daar mee in. Yde van Kammen treedt af als kascommissielid. Henk Aartsma meldt zich aan als nieuw lid.   
Hans Zijlstra doet verslag van de activiteiten van de redactie. Hij vraagt leden om nieuwe bijdragen, alle onderwerpen zijn welkom, maar vooral genealogische artikelen zijn op dit moment niet ruim voorradig. Daarnaast roept Hans op tot het reageren op artikelen. De artikelen zijn immers bedoeld om discussie op te roepen en meer kennis te krijgen.
Eerder is verslag gedaan van de Dokkumer schouw op Paleis het Loo. Ook is hiervan een artikel in de Sneuper verschenen. De hoofdconservator van het Loo heeft Hans laten weten, dat de schouw inmiddels is gedemonteerd en in de opslag ligt. Het is de bedoeling, dat deze wordt overgebracht naar het gemeentehuis in Dokkum. Een uitdaging is, om de schouw passend te maken.
Ook De steen van Ezumazijl blijft om aandacht vragen want het lijkt nog niet erg op te schieten.

De website wordt beheerd en is redelijk statisch. Wel is de beeldbank in gebruik genomen. Nieuwe foto’s zijn welkom, graag voorzien van zoveel mogelijk informatie. De weblog wordt regelmatig voorzien van nieuwe artikelen.
Nykle Dijkstra is betrokken bij het boek Ver van het front, Friesland en de Friezen in de eerste wereldoorlog.  Dit boek verschijnt op 11 november 2018, exact 100 jaar na het einde van de eerste wereldoorlog. Het boek gaat in op diverse aspecten rond de oorlog, zoals de mobilisatie, vluchtingen uit België en Frankrijk, maar ook over zeemijnen, honger en distributie. Het is mogelijk om in te tekenen op het boek.
Daarnaast zijn er diverse punten voor de rondvraag.
Hans Zijlstra vraagt of er geen verenigingsvlag gemaakt kan worden. Deze kan dan gehesen worden op onze activiteiten, zodat we ook meer zichtbaar zijn in de regio. Hij doet een suggestie waar die vlaggen te krijgen zijn.
Henk Aartsma vraagt naar de status van het 3D-project.  Gosse Bootsma vertelt, dat we hierover in eerdere ledenvergaderingen over gesproken hebben. In verband met een laag draagvlak en financiële risico’s is het project definitief van de baan.
Simon Koorn vraagt of er niet een mogelijkheid is om per dorp alle historische feiten op een rij te krijgen. Er is zoveel te vinden op internet en in archieven, maar het is wel erg versnipperd. Hij oppert gebruik te maken van Wikipedia of een soortgelijke oplossing. Hans Zijlstra geeft aan, dat ook dat niet altijd zorgt voor structuur. Hij denkt dat je vooral moet publiceren op internet, zodat men informatie bij elkaar kan garen. 
Pier Idsardi bracht schriftelijk een paar vragen in: 
De steen van het huis van Foeke Sjoerds. Is deze inmiddels al weer geplaatst in Ee ? Zo nee, dan zou dit in het kader van Kulturele Hoofdstad een prima actie zijn. “
De bewoners van het huis (Boersma & v.d. Meer) zijn aanwezig in de vergadering. Zij geven aan, dat zij hier mee bezig zijn. Het wordt een wat te lang verhaal om te vertellen, hoe dit allemaal loopt, maar zij zijn er mee bezig. Wanneer ze hulp nodig hebben van de vereniging hierbij, dan nemen ze contact op.

“Nu Dokkum is verrijkt met Bonifatiusbier zou er misschien ook aandacht besteed kunnen worden aan Dokkumer TaaiTaai. Het oorspronkelijke recept had, naar ik meen, bakker Terpstra (”Germ Sprits”) v/h op de Grote Breedstraat. Als vakman op dit gebied hebben wij natuurlijk dhr. Jan Walda in onze gelederen, die zeker deskundig advies kan geven. Misschien heeft hij nog wel fraaie taaiplanken. “
Veel reactie komt hier niet op. Wellicht kan dhr. Idsardi hier weer informatie over leveren.

“ In het boek “Het landschap van de Friese klei 800 – 1800” van Phil. Breuker staat op pagina 265 vermeld de appelsoort: “Dokkumer Attens” . Ook volgens Google is deze onbekend of verdwenen.
In het kader van de promotie van streekproducten zou herintroductie misschien wel interessant zijn. Hebben wij een pomoloog binnen onze vereniging ? “
Veel reactie komt hier niet op, uit de zaal. Wellicht kan hier eens een blog of artikel over geschreven worden, om hier aandacht aan te geven.

Rond kwart voor twaalf sluit Gosse Bootsma de vergadering en kunnen we bijpraten met andere leden. De lunch wordt iets vervroegd, waardoor ook het middag programma om 13 uur kan beginnen. Johannes van Dijk en Rigt Wiersma leiden ons  ’s middags rond door Ferwerd. De NH Kerk met oude kerkklokken en de oude dorpskern worden bezocht.
Een fotoverslag van de ledendag met fotos van Henk Aartsma, Jan de Jager en Hans Zijlstra vindt u in ons online album

zondag 1 april 2018

Leden Postma- Te Nijenhuis benoemd tot 'Ridder in De Orde van Oranje-Nassau'

In het gemeentehuis van Kollumerland zijn onze leden, het echtpaar Reinder Postma en Yvonne te Nijenhuis uit Oudwoude, door burgemeester Bearn Bilker benoemd tot 'Ridder in De Orde van Oranje-Nassau'.

Reinder Postma is al jarenlang enthousiast onderzoeker naar verschillende aspecten van de geschiedenis van Noordoost-Friesland. Onlangs heeft hij twee waardevolle archieven, waaronder de omvangrijke brievencollectie van een voormalig dienstplichtig soldaat in Nederlands-Indië, aan Tresoar overgedragen. Deze zullen onderdeel worden van de nieuw te vormen Collectie Reinder Postma.

Zijn onderzoek, dat zich de laatste jaren vooral heeft toegespitst op de Tweede Wereldoorlog in Dokkum en wijde omgeving, heeft inmiddels een mooie serie boekwerken opgeleverd. Het bijzondere van die serie, die hij samen met zijn vrouw Yvonne te Nijenhuis heeft samengesteld, zit 'm in de ruime aandacht die ze schenken aan de 'kleine' oorlogsverhalen die zich in dat gebied hebben afgespeeld, en waarin altijd de mens centraal staat. Belangrijk is ook dat ze met deze boeken de herinnering levend houden aan hen die zich tijdens de oorlog met gevaar voor eigen leven voor anderen hebben ingezet.
Ook op andere wijze heeft Reinder voor erkenning van het werk, dat verzetsmensen tijdens de oorlog hebben verzet, gezorgd. Zo leverde hij drie jaar geleden een belangrijke bijdrage aan de postume toekenning door Yad Vashem van de titel 'Rechtvaardige onder de Volkeren' aan Sybe en Ruurdtje Bruning in Akkerwoude.

Reinder en Yvonne werken nog hard aan het boek over Oostdongeradeel in WO II – dat hopen ze volgend jaar mei klaar te hebben,
Westdongeradeel staat in concept klaar, en wordt het volgende van hen samen.
Reinder vult aan:
Vermoedelijk kom ik zelf daarna nog met een soort aanvulling: joodse onderduikers in Ferwerderadeel en Dantumadeel met diverse andere aanvullingen – en dan hebben we alles wat nu DDFK heet en straks samen gaat, voor een mooi deel te pakken;
Over Dantumadeel was al een boekje van Gosse Minnema (soms met hier en daar onjuistheden en foute namen, stukken uit de krant dus wel eens wat te vluchtig geschreven waren). Over Ferwerderadeel was / is er nog niets.

De Historische Vereniging Noordoost-Friesland feliciteert Reinder en Yvonne met deze benoeming tot 'Ridder in De Orde van Oranje-Nassau'!

zaterdag 3 maart 2018

De Sneuper 129, maart 2018, met timmerman voor de tsaar, fusillade en Fulda

Het voorjaarsnummer van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 129, heeft als cover een oude scheepswerf, vergelijkbaar met waar Dokkumer scheepstimmerman Gerlof Andries begin 18e eeuw werkte in Archangelsk, voor tsaar Peter de Grote. Dank gaat uit naar Ron Brand van Maritiem Museum Rotterdam die de afbeelding van het schilderij beschikbaar stelde.

Het voorjaar is altijd een tijd van herdenken en stilstaan bij de verschrikkingen van de oorlog. Vooral in Dokkum denkt men dan aan die zwarte dag in januari, waarop 22 mannen in koelen bloede werden doodgeschoten. Jan Kooistra gaat in zijn artikel in op deze fusillade.
Oud-redactielid Reinder H. Postma en zijn vrouw Yvonne te Nijenhuis schrijven en sneupen al jaren over de oorlogsjaren in Noordoost-Friesland. Zij proberen dat zo zorgvuldig mogelijk te doen, maar niet voor alle verhalen is plaats in hun reeks ‘De oorlog een gezicht gegeven’. Een artikel dat eigenlijk buiten de boot van het deel over Oost-Dongeradeel viel, maar wel een duidelijke link met Noordoost-Friesland heeft, stellen zij daarom beschikbaar voor publicatie in De Sneuper: het gaat over de Anjumer Antje de Jager, die op zee gebleven is.

Toch ontstonden er na de oorlog weer vriendschappelijke contacten, bijvoorbeeld tussen Dokkum en het Duitse Fulda: Jan de Jager schrijft over de eerste (motor)reis naar Fulda. Uiteraard is er weer een heraldische bijdrage van Rudolf Broersma.
Erelid Reinder Tolsma gaat een hele reeks verloren gegane Noordoost-Friese buitens beschrijven. Onlangs was in de Schierstins in Feanwâlden een prachtige expositie te bewonderen met stinzenschilderijen van Klaes Posthuma, minutieus en passievol in olieverf geschilderd om het bestaan van die oude Friese states en stinzen bij zoveel mogelijk mensen bekend te maken. Hij stelde zijn werk dan ook direct beschikbaar als illustratiemateriaal voor onze nieuwe reeks: een culturele ‘boppeslag’! Tolsma start in dit nummer met de Holdinga state te Anjum en zijn bijzondere bewoners.

Zo is De Sneuper 129 afwisselend en interessant voor iedereen, maar natuurlijk kan uw artikel daaraan bijdragen in een volgend nummer... Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw (genealogische of streekhistorische) bijdrage in! De kopijvoorwaarden kunt u online inzien.

De voorjaarsledenbijeenkomst is op zaterdag 7 april 2018. In het mooie Ferwerd, met een lezing en bezoek aan de eeuwenoude zadeldakkerk. Meld u allen aan!

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- Gerlof Andries, scheepstimmerman van de tsaar, Hans Zijlstra
- Fusillade te Dokkum, Jan Kooistra
- Gebleven op zee (Antje de Jager), Reinder Postma
- Eerste reis van Dokkum naar Fulda, Jan de Jager

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
- Testament van Eelke en Eelkjen Meindersma, Sake Meinder
sma
 
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ihno Dragt
.
- Vergane glorie: Holdinga state te Anjum, Reinder Tolsma
- Heraldiek, wapen van Oostrum en Paesens/Moddergat, Rudolf J. Broersma
 
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA
 
- Museumbezoekje: Museum Wierdenland Ezinge, Lisette Meindersma
- WEBSITE & -BLOG: Digitaal verhaal: Van trekvaart tot saxofoon, Hans Zijlstra

Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje)! Slechts 10 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum zonder verzendkosten).
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar voor oa 4 x De Sneuper) via dit online formulier.

U kunt ook altijd een ruim van de belasting aftrekbare gift doen. Wij zijn immers een Algemeen Nut Beogende Instelling: Culturele ANBI. Voor donateurs van culturele ANBI’s geldt een extra giftenaftrek. Particulieren mogen in de aangifte inkomstenbelasting 1,25 keer het bedrag van de gift aftrekken. Ondernemingen die onder de vennootschapsbelasting vallen, mogen 1,5 keer het bedrag van de gift aftrekken in de aangifte vennootschapsbelasting.
Dus een particulier die 1000 euro schenkt mag 1250 euro van de belasting aftrekken, een bedrijf zelfs 1500 euro.

vrijdag 2 maart 2018

Duivelse Dilemma’s. Een familie in oorlogstijd.

Duivelse Dilemma’s gaat over Tjerk Hacquebord die als scholier in de Tweede Wereldoorlog weigerde een Ausweis te halen en daarom geen eindexamen kon doen. Hij moest door deze keuze onderduiken en leven met de angst ieder moment door de bezetter opgepakt te kunnen worden. Hij ontmoette daardoor wel zijn latere vrouw. In de laatste twee jaar van de oorlog belandde hij geleidelijk in het verzet.

Het boek gaat ook over een timmerman met dezelfde voor- en achternaam als Tjerk, die zonder werk zat, een gezin moest onderhouden en uit opportunistische overwegingen reeds voor de oorlog lid van de NSB was geworden. In de oorlog kwam hij daardoor in het kamp van de bezetter terecht. Hij lag daarom gedurende de hele oorlog met zichzelf en zijn omgeving overhoop. Toen hij die keuze halverwege de oorlog terug kon draaien, durfde hij niet en toen hij zijn lidmaatschap in het laatste oorlogsjaar opzegde, was het te laat.

Duivelse dilemma’s handelt ook over Louwrens Hacquebord, de vader van de scholier, die samen met zijn zwager Rienk Spriensma een draadindustrie en een ijzerhandel bezat. Louwrens zat door zijn karakter al snel in het verzet en vond het voortzetten van het bedrijf in oorlogstijd een lastige opgave. Hij koos er voor de productie van de draadindustrie te stoppen, waarop de bezetter de voorraden en de machines confisqueerde en het personeel in Duitsland moest gaan werken. Rienk Spriensma ging echter door met de ijzerhandel. Hij boog aanvankelijk met de bezetter mee, maar kwam halverwege de oorlog tot andere inzichten. Hij laveerde in de laatste oorlogsjaren heel handig overal tussendoor, maar kreeg na de oorlog toch de rekening gepresenteerd.

Deze familiegeschiedenis speelde zich af in Dokkum en omgeving, waar kerk en sociale omgeving het dagelijks leven bepaalden.

Louwrens Hacquebord (1947) was hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en heeft, na zijn pensioenering in 2013, meerdere boeken geschreven. Hij is zoon van Tjerk en Tjimmy Hacquebord-Leegsma en kleinzoon van Louwrens Hacquebord. Duivelse Dilemma’s is gebaseerd op enkele A4tjes met aantekeningen die zijn vader na zijn dood heeft achtergelaten, gegevens uit archieven en gesprekken met nog levende getuigen.

Louwrens Hacquebord. Duivelse dilemma’s. Een familie in oorlogstijd. Uitgeverij Nobelman, Groningen. 160 pagina’s, 16,95.  Met vele lovende recensies in de diverse kranten!

woensdag 21 februari 2018

Meer aandacht voor minderheidstalen in Europa

In september is een handtekeningenactie van het Europese burgerinitiatief onder de naam Minority SafePack Initiative (MSPI) van start gegaan. Die actie heeft als doel om te zorgen dat minderheden en minderheidstalen in Europa meer aandacht krijgen en beter beschermd worden.

Er zijn in Europa zo’n 50 miljoen mensen in een groot aantal landen die een minderheidstaal spreken. Zij dragen bij tot de taalkundige en culturele verscheidenheid in Europa. Daar hoort ook Fryslân bij.  Samen willen we dat in de Europese Unie niet alleen officiele talen of dominante culturen er toe doen, maar dat ook rekening wordt gehouden met taalminderheden. Daarvoor is een handtekeningenactie opgezet met als doel de Europese Commissie te stimuleren om kleine talen, zoals het Frysk te steunen en de rechten van taalminderheden in de EU vooruit te brengen en in stand te houden.

De Friese taal is een belangrijk onderdeel van de geschiedenis en cultuur in Fryslân.
Er zijn nog een groot aantal handtekeningen nodig voor dit initiatief. De Ried fan de Fryske Beweging, de Federal Union of European Nationalities (FUEN), het Europeesk Buro foar de Lytse Talen (EBLT) en Mercator houden daarom een actie op 21 februari 2018, de Internationale Moedertalendag, om zoveel mogelijk handtekeningen te verzamelen.

U tekent toch ook?
Meer informatie en in digitaal handtekeningsformulier om thuis te ondertekenen vind u op
Minority Safepack Initiative.